كشيده شده است و مستقلا دربارهء همهء وقايع ايران يا برخى از بخشهاى آن كتابها پرداخته آمده است . اما چنان كه پيداست اين كار اطلاع وسيع و مطالعهء پردامنه و قدرت انتقاد مسائل و ذوق برچيدن مطالب مهم ميخواهد ، وانگهى تلخيص انبوه مطالعات و حاصل مجاهدات بايد استادانه باشد و نظمى منطقى بگيرد و سخن به نكته‌هاى مفيد مقصور گردد و از ذكر زوائد و قيد مسائل غيرلازم تن زده شود و به‌گزينى به عمل آيد و تكرار پاى در ميان ننهد و اين محاسن در حاصل مطالعات تحرير يافتهء استاد مرحوم عباس اقبال آشتيانى كه اينك به صورت كتابى پيش چشم داريد چنان كه بايد جلوه‌گرى دارد و بدين سبب است كه كار ارزندهء وى هنوز بواقعى يكه‌تاز ميدان دورهء تاريخ ايران پس از اسلام است و هيچ كتابى در اين زمينه خواه مفصل و خواه مختصر نتوانسته است با آن پهلو زند و برابر آيد . برترى مطالب و كثرت مطالعات و قدرت به‌گزينى از همان سطور آغاز كتاب و بيك نظر اجمالى آشكارا مىشود و با آنكه ساليان دراز از تأليف آن ميگذرد و در همان اوان تأليف نيز براى دانش‌اندوزان كم‌زاد و نوخاسته پرداخته شده است همچنان برترى مقام و غناى خود را حفظ كرده است . كتابى كه برابر خود داريد يك دوره تاريخ ايران از صدر اسلام تا عصر حاضرست كه از مطالعاتى عميق پاگرفته و با تفحص بليغ از منابع و مآخذ بسيار هستى پذيرفته و بدست ذوق سليم به‌گزينى شده و با قدرت حسن انتخاب شكل يافته و همسنگ اصل آثار درجهء اول تاريخى برآمده است و دورنماى روشنى از وقايع مهم چهارده قرن اخير كه بر اين سرزمين كهنسال گذشته است پيش ديده مجسم ساخته . مؤلف ارجمند پرمايه خود ميگويد : « بيش از هرچيز سعى كرده است كتاب را به ترتيبى تدوين نمايد كه خواننده حتى المقدور به روش علمى ، يعنى يافتن علل واقعى مسائل واقف شود و به انباشتن مغز از اعلام و ارقام و به حافظه سپردن قضايا و حوادثى كه ارتباطى به يكديگر ندارند مجبور نگردد و مخصوصا دقت شده است كه در تحصيل تاريخ مقام واقعى انسان كه حوادث تاريخى و مسائل جغرافيائى بىوجود او اساسا مورد اعتنا و مطالعهء اهل فن نيست كاملا مشخص باشد تا خواننده بفهمد كه از تاريخ آن قسمت قابل تمتع و عبرت است كه از احوال و افعال مردم كارآگاه هنرمند و باذوق و از تأثيرى كه از ايشان در تهيهء ترقى و سعادت نوع ناشى شده است گفتگو كند . . » . دربارهء مؤلف كتاب كه مع‌الاسف اين اوان روى در نقاب خاك كشيده دارد قريبا سخن خواهيم داشت ، اينجا براى نمودن مقام كار وى شاهدى ارزنده از نوشتهء مقبول القولى بلند پايه نقل ميكنيم ، بدين توضيح كه مؤلف دانشمند اين كتاب سابقا كتابى در زمينهء تاريخ عمومى براى دورهء اول متوسطه شامل دورهء ماقبل تاريخ و تاريخ مصر و كلده و آشور و فنيقيه و ايران و يونان موافق برنامهء رسمى وزارت فرهنگ در 240 صفحه بقطع وزيرى كوچك تأليف كرده و در سال 1343 هجرى قمرى نيز تجديد چاپ كرده بود ( در مطبعهء كاويانى برلين ) .